آنتي بیوتیک ها براي افراد معمولي توصيه نمي شود

يكي از ساده ترين و بهترين روش هايي كه امروزه جهت پيشگيري از ابتلا و انتقال بسياري از بيماريها پيشنهاد مي شود عبارت از شستن مكرر و كامل دستها مي باشد اما درعين حال به اين نكته نيز بايد توجه كرد كه نحوه شستن دست ها و محصولي كه در اين رابطه استفاده مي شود مي تواند باعث خشكي زياد پوست ترك هاي پوست اگزما و آلرژي نيز بشود.

اين مشكل در بيماراني كه زمينه آتوپي يا خشكي مادرزادي پوست دارند شديدتر بوده واين افراد در برابر محصلات شوينده قوي مي توانند علائم اگزمايي شديد توام با خارش را ظاهر نمايند.

علاوه بر اين پوست كه بطور مادرزادي قادر به نگهداري رطوبت طبيعي خود نمي باشد پوست هاي معمولي نيز چنانچه در طي روز مكرر را در معرض مواد شوينده قرار گرفته يا بطور مداوم به لحاظ شغلي در آب و هواي سرد قرار داشته ويا حتي بطور مداوم در محيط هاي خيس و مرطوب قرار گيرد مي تواند آسيب پذير شده و لايه هاي سطحي خود را از دست بدهند بسياري از اگزماهاي شغلي كه امروزه به وفور شاهد آن هستيم در چنين محيط هايي اتفاق مي افتد. از طرف ديگر طي دهه اخير ترس از ميكروب بيماري و تمايل به حفظ بهداشت پوست و منزل به اوج خود رسيده است اكثر بانوان تمايل به پاكيزگي بيش از حد منزل داشته و تلاش مي كنند محيطي عاري از هر گونه آلودگي و ميكروب به ويژه در سال هاي اوليه رشد نوزادان و كودكان خود را فراهم نمايند كارخانجات مواد شوينده در اين رابطه هرروزه محصولات جديد تر و قويتري را به بازار عرضه مي كنند انواع صابونها لوسيون ها پاك كننده ها جرم گير ها و سفيد كننده ها به بازار عرضه مي شود كه رقابت اصلي بين آنها در قدرت پاك كنندگي و جرم گيري آنهاست.

علاوه بر اين مواد شوينده طي سالهاي اخير تبليغ و استفاده از موادي به نام صابون هاي آنتي باكتريال نيز بسيار اوج گرفته ودر برخي از جوامع جاي خود را در بين مردم پيدا كرده است از لحاظ زيست محيطي مي توان مواد شوينده آنتي باكتريال را به دو دسته تقسيم كرد گروه اول كه مصرف آنها آسيب چنداني به محيط وارد نمي كند ودر ماشين يا محيط كار همه يافت مي شود عبارت است از شوينده هاي كه نيازي به شستشوي بعدي با آب نداشته و مواد اساسي پاك كننده در آنها شامل الكل آمونيوم هيدروژن پراكسيد با رقت پايين و موادي از اين دست است اين مواد پس از پاك كردن و عاري كردن پوست از باكتريها خود به خود تبخير شده و آثاري از خود بر روي پوست بر جاي نمي گذارد.

اما دسته دوم مواد آنتي باكتريال شوينده هاي است كه از خود پسماند يا باقيمانده اي بر روي پوست بر جاي مي گذارد كه بر حسب نوع شوينده از يك تا 12 ساعت متغيير است مهمترين موادي كه در اين دسته جاي مي گيرند شامل تري كلروكربن ، تري كلوزان و بنزاكلونيوم كلرايد مي باشد.

هر چند كه دسته دوم ليست بلندي را در بر مي گيرداما به لحاظ مصرف عمومي اين سه تركيب شايع ترند. به ويژه مصرف شوينده هاي فوق در برخي از بيماريهاي پوستي از جمله آكنه جوانان بسيار شايع شده و حتي برخي از بيماريهاي به طور مداوم و براي پيشگيري از عود آكنه اي خود از اين مواد شوينده استفاده مي كنند. هر چند كه بطور قطعي امكان دارد مصرف برخي از اين شوينده ها قابل توصيه باشد اما مصرف آنها امروزه توصيه نمي شود دلايلي كه به لحاظ تئوريك و آزمايشگاهي براي اين مسئله مطرح مي شود در سه زمينه قابل بحث است :

الف)ايا مصرف مداوم اين مواد مي تواند عاملي براي ايجاد مقاومت بيشتر در برابر آنتي بيوتيك هاي مصرفي باشند ؟ گفته مي شود مصرف طولاني مدت شوينده هاي آنتي باكتريال باعث شسته شدن واز بين رفتن باكتري هاي نرمالي مي شود كه به عنوان سدي در برابر باكتري هاي خطرناك پاتوژن عمل مي كنند به عنوان مثال بسياري از باكتري هاي كه باعث عفونت گوش و پنوموني مي شود بطور عادي در سطح بدن ما هم زندگي مي كنند اما وقتي اين باكتري ها در معرض عوامل آنتي باكتريال قوي قرار مي گيرد كه در گوشه و كنار همه خانه ها امروز يافت مي شود به درمان مقاوم شده و مرتبا جهت درمان آنها نياز به آنتي بيوتيك هاي قويتري خواهيم داشت لازم به توضيح است كه اين موضوع در آزمايشگاههاي ميكروب شناسي كاملا مشخص شده اما تحقيق كافي در مورد منازل و محيط زيست انجام نشده است بنابراين پاسخ قطعي را طي سالهاي بعد از ميكروب شناسان دريافت خواهيم كرد .

ب) آيا مصرف مداوم اين مواد كه در فيلم هاي تبليغاتي كوتاه و زيبا توصيه مي شود كه شما در آن يك خانه فوق العاده تميز و يك كودك يك ساله را در كنار يك مادر دلسوز در همه اين فيلم ها مشاهده مي كنيد باعث نمي شود سيستم ايمني اين كودك بطور نرمال رشد عادي خود را نكند؟ آيا توانايي اين سيستم ايمني در كودكي كه در محيط عاري از ميكروب كه روزانه با مواد آنتي باكتريال شسته مي شود به همان ميزان سيستم ايمني نوع بشر خواهد بود كه طي سالها و قرن ها تجربه آن را داشته است؟ اين نيز سوالي است كه بايد پاسخ داده شود .

ج) علاوه بر مسائل فوق مصرف اين نوع شوينده هاي آنتي باكتريال آيا يك تهديد جدي براي محيط زيست محسوب نمي شود ؟ با توجه به اينكه پسماند ورزيدوي اين مواد همراه با آب شسته مي شود و به هر حال همراه با ساير فاضلاب ها در نقطه اي از اكو سيستم رسوب خواهد كرد ؟ نمونه اي از فراواني اين مواد را در سالهاي اخير در آب هاي سطحي ،گياهان پرورش يافته با فاضلاب و گنداب در آب دريا ها و نيز در گوشت جانداران آبزي از جمله ماهي ها شاهد بوده ايم آيا اكوسيستم ما قادر به پاكسازي خود از اين مواد خواهد بود؟ آيا پاتوژن هاي جديد تر و قوي تري در اين اكو سيستم رشد نخواهد كرد؟ آيا ميكروب كش هاي قوي و پايدار در نهايت يك تهديد جدي براي اكوسيستم محسوب نخواهد شد ؟ اينها سوالاتي است كه زيست شناسان طي سالهاي اخير همواره به فكر آن بوده و هشدار داده اند.

      با تمام تفاسير و توضيحات ذكر شده امروز مصرف شوينده هاي آنتي باكتريال در همه افراد به ويژه بصورت طولاني و مداوم توصيه نمي گردد مصرف آنها را مي توان بطور مقطعي در بيماراني كه كه به تازگي از بيمارستان ترخيص شده و خطر عفونت هاي بيمارستاني در آنها وجود دارد توصيه كرد در بيماراني كه سيستم ايمني پايين داشته و به دليل بيماري يا مصرف داروهاي خاص از سيستم ايمني طبيعي برخوردار نيستند مي توان توصيه كرد زيرا كه اين بيماران در معرض عفونت حتي با ميكروب هاي سطحي پوست ودورو اطراف خود مي باشند. بيماران ديابتي مسن و بيماران داراي  ايدزو بيماراني از اين دست نيز مي توانند از اين مواد استفاده كنند اما مصرف آنها براي افراد معمولي و به ويژه بطور گسترده در اجتماع توصيه نمي شود . به تمام مسائل فوق اين موضوع را هم بايد اضافه كرد كه پسماند ورزيدوي اين مواد در محيط مي تواند ريسك اگزما كهير آسم آلرژي و غيره را نيز در اطراف افزايش دهد زيرا كه به هر حال پسماند ها هم بر روي پوست سطوح شسته شده در منازل يافت مي شود بنابراين چه براي شستشوي خود و چه منازل شستشوي ساده با شوينده اي ساده و معمولي همراه با آب كافي توصيه مي شود و نياز به مصرف آنتي باكتريال وجود ندارد. تبليغات و رقابتي كه بين كارخانجات مختلف مواد شوينده اخيرا رايج شده است مبني بر اينكه قدرت اين مواد را با توجه به ميزان ساعتي كه پوست را عاري از ميكروب نگه مي دارند بيشتر جنبه تبليغاتي داشته و مضرات بهداشتي  و محيط زيستي عملا در اين تبليغات ناديده گرفته شده است.