اثرات استرس روی پوست، مو و ناخن

پوست آیینه تمام نمای بدن است و هرگونه اختلال در سیستم داخلی و ارگانهای آن و مشکلات روحی میتواند با تظاهرات پوستی خود را نشان دهد. افراد بیمار از لحاظ روحی یا جسمی همیشه پوستی کدر، خسته، رنگ پریده و بی قوام دارند. از آنجایی که پایانه های عصبی زیادی وارد پوست میشوند هرگونه اختلال در این سیستم میتواند تاثیرات مستقیم روی کارکرد پوست بگذارد. پوست سالم و آرام صورتی رنگ، نرم، دارای رطوبت و چربی متعادل و قوام و الاستیسیته مناسب است و درخشش طبیعی دارد.

همگی می دانیم از دست دادن شغل، امتحانات پشت سر هم، طلاق، بیماری و جراحی های غیر منتظره و.... چه تاثیری روی پوست می گذارد و علت آن نیز در یک کلام "استرس" است. استرس صدمات جبران ناپذیری را به روح و جسم فرد وارد می کند و می تواند باعث اختلالات پوستی مانند آکنه، ریزش مو، چروک زودرس، خارش و... می شود.

استرس و پوست:

در زمان استرس میزان ترشح هورمون کورتیزول در بدن بالا می رود که افزایش غیر طبیعی این ماده در بدن اثرات مخربی روی تمامی ارگانها می گذارد. این امر باعث افزایش ترشح چربی در پوست و به اصطلاح ایجاد پوست چرب میشود. چربی اضافی پوست را مستعد ایجاد آکنه میکند. پوست مانند سدی در برابر ورود و خروج مواد به داخل بدن عمل می کند. اثر دیگر استرس اختلال دراین سد دفاعی پوست است که باعث تبخیر بیش از اندازه آب از سطح آن می شود.  بعلاوه قدرت و سرعت ترمیم آن نیز به دلیل اختلال در عملکرد سلولها و آنزیمهای ترمیم کننده کاهش یافته و به علت تاثیر منفی استرس روی سیستم ایمنی زمینه بروز بیماریهای خود ایمنی و سرطانهای پوستی نیز بیشتر میشود. یکی دیگر از هورمونهای استرس آدرنالین است. این هورمون در زمان جنگ و گریز بدن را برای مقابله و دفاع آماده می کند ولی مقدار زیاد آن برای پوست مضر است  زیرا باعث کاهش جریان خون پوست و کاهش اکسیژن رسانی و رسیدن مواد مغذی به پوست میشود، بنابراین پوست رنگ پریده و کدر میشود. علاوه بر آن به علت این کاهش خونرسانی و کاهش در دفع سموم در قسمتهایی از بدن ایجاد سلولیت، ناصافی و پوست پرتغالی نیز ایجاد میشود.

 استرس باعث ایجاد رادیکالهای آزاد در سلولها میشود که اثر خورندگی، تخریبی و پیری زودرس را به همراه دارد. در ضمن باعث تشدید بیماری در کسانی که مبتلا به اختلالات یا بیماریهای پوستی هستند نیز میشود. در اثر ترشح کورتیزول قند خون افزایش می یابد که در اثر آن قند به رشته های کلاژن متصل شده و باعث آسیب دیدن آن و ایجاد چین و چروک میشود. بعلاوه تولید اسید هیالورونیک در پوست کاهش می یابد. این ماده عامل اصلی رطوبت رسانی عمقی و طراوت پوست است. در اثر کاهش تولید آن پوست دچار خشکی و چروک می شود. سایر موارد شامل ایجاد خارش، کهیر و تاول است.

استرس و موها:

دلایل زیادی برای ریزش موها در خانمها و آقایان وجود دارد. اما یکی از مهمترین این علل استرس می باشد که می تواند باعث ریزش موی تکه ای یا گسترده در موهای سر، بدن ، ریش و ابروها شود. از سایر علل میتوان به زایمان ، جراحی ها و بیماریهای تبدار اشاره کرد. موها در حالت عادی سه فاز رشدی را طی میکنند: 1) فاز رشد یا آناژن که بیشترین زمان عمر موها را در بر می گیرد.2) فاز توقف رشد یا کاتاژن که موها دچار کاهش رشد و عملکرد میشوند و3) فاز تلوژن که موها دچار ریزش میشوند. همه موها بطور طبیعی این سه مرحله را طی میکنند، ریزش پیدا کرده و مجددا از نو رشد می کنند. در استرسها موها زودتر از زمان طبیعی خود دچار ریزش می شوند. این امر می تواند حتی تا سه ماه پس از واقعه استرس زا شروع شود. پس از آن 9-6 ماه طول میکشد تا موها مجددا رشد کنند. در این شرایط بدن ابتدا به ترمیم مناطق آسیب دیده می پردازد و سپس به سراغ ترمیم موها می آید. بنابراین بین ریزش و رشد موها فاصله زمانی ایجاد میشود. ریزش مو در اثر استرس امری طبیعی است اما از آنجا که علل داخلی دیگری نیز می توانند بطور همزمان باعث ریزش مو شوند برای درمان باید به پزشک مراجعه کرد.

اثرات استرس روی ناخنها:

استرس باعث ایجاد عاداتی می شود که فرد بصورت ناخودآگاه و غیرارادی انجام داده و باعث تغییر شکل ناخنها می شود. بطور مثال بعضی افراد در اثر استرس ناخنهای خود را می جوند یا با ناخنها به سایر انگشتان فشار می آورند. این امر باعث آسیب به قسمتهای زایای ناخن و جدا شدن آن از بستر زیرین خود می شود. این ناخنها زمانی که رشد می کنند دچار یک برجستگی و خط عرضی روی ناخن می شوند. استرس باعث خطوط عرضی سفید، شکنندگی، خرد شدگی و لایه لایه شدن ناخن نیز میشود. اکثر افراد از این موضوع آگاه نیستند که بطور غیر ارادی در زمان استرس به واسطه عادتها و تیکهای ناخواسته رفتاری دارند به ناخنهای خود آسیب می زنند و با علایم ذکر شده مراجعه می نمایند. گاهی ترک این عادات ناخواسته نیاز به مشاوره و درمانهای ضد اضطرابی پیدا می کند و باید به فرد کمک شود تا از مکانیسمهای تعدیل استرس کمک بگیرد.

استرس را کاهش داده و پوست خود را نجات دهید

 توصیه های مفید:

دیدید که چگونه استرس می تواند به نابودی پوست بیانجامد و از آنجا که پوست آیینه تمام نمای بدن است باید به سلامتی آن بیشتر توجه شود. با اینکه نمیتوان استرس را بطور کامل از بین برد ولی راههایی برای کاهش آن وجود دارد. این راهها بسیار ساده بوده و در عین حال برای سلامتی سایر ارگانهای بدن نیز مفید می باشد. ابتدا عامل اصلی و زمینه ای ایجاد کننده استرس را باید پیدا کرده و سعی در کاهش یا رفع آن کرد.

خواب و استراحت کافی:

اولین و مهمترین قدم خواب و استراحت کافی است که باید 8 ساعت در شبانه روز باشد. خوابیدن باعث کاهش کورتیزول به حداقل مقدار ممکن می شود و باعث شادابی و از بین رفتن چین و چروکهای ناشی از استرس می شود. برای کمک به این حالت از خوردن شام سنگین و دیروقت و مواد محرکی مانند چای و قهوه پس از ساعت 9 شب پرهیز کرد. تلفن همراه خود را خاموش کرده و دور از تختخواب خود قرار دهید.

ورزش:

فعالیت بدنی علاوه بر دفع سموم باعث افزایش خونرسانی به پوست میشود که باعث رفع حالت رنگ پریدگی و کدورت چهره تان نیز میشود. ورزش شما را متناسب نگه داشته و از بروز سلولیت نیز دور میکند و باعث آزاد شدن هورمونهای اندورفین و سروتونین می شود که نقش این دو هورمون کاهش استرس و درد ، ریلکسیشن، بهبود روحیه و شادابی است.

آب:

آب و شنا کردن اثر آرام بخش و ریلکس کننده دارد. در زمان تشدید استرس دوش بگیرید اما از حمام داغ بپرهیزید و پس از آن از لوسیونهای مرطوب کننده پوست و ضدآفتاب برای پرهیز از اثرات مخرب اشعه ماوراﺀبنفش خورشید استفاده نمایید.

ریلکسیشن:

کاملا واضح است که آرامش چقدر برای پوست و سلامتی مهم است، مخصوصا در کسانی که زندگی و مشاغل استرس زا دارند اختصاص دادن زمانی برای آرامش بسیار مناسب است. زمان آرامشی که حتی گاهی نیاز نیست هیچ کاری انجام دهید.

حفظ آرامش با افزایش خونرسانی پوست و کاهش هورمونهایی مثل کورتیزول و آدرنالین باعث تقویت سیستم ایمنی پوست، دفع سموم و رادیکالهای آزاد و طراوت و شادابی پوست میشود. در این راستا میتوان از ماسکهای گیاهی آرام بخش و رطوبت رسان که حاوی میوه ها و گلها  می باشد و ماساژهای علمی که توسط افراد دوره دیده انجام میشود نیز استفاده کرد. ماساژ اصولی میتواند اثرات ضد چروک، لیفت کننده و سفت کننده داشته باشد و پوست را از تنش و اسپاسم های ناخواسته عضلات رها کند.

در زمان مدیتیشن وتنفس عمیق، یوگا، تجسم سازی ذهنی و سایر فرآیندهای مدیریت استرس نیز فرصتی مهیا میشود تا افکار و مسایل تنش زا را از خود دور کرده و آرامش را دوباره به خود باز گردانیم.

حتما از محصولات و خدمات مراقبتی پوست تحت نظر پزشک استفده نمایید و زمانی را برای انجام کاری که برایتان لذت بخش است –حتی اگر کوتاه باشد-اختصاص دهید.

گاهی گفتن –نه- و ایجاد محدودیتهایی برای کاهش محرکهای محیطی و ایجاد یک حریم امن تا زمان رسیدن به آرامش امری ضروری است.