اجزاي فعال فراورده هاي آرايشي را بشناسيم

درباره اجزاي فعال محصولات آرايشي چه مي دانيم؟

اين موارد را مي توان در دسته هاي زير تقسيم بندي كرد:

مواد مشتق از منابع حيواني:

اين مواد شامل پروتئين هاي مختلف مثل كلاژن، الاستين، اسيدهاي آمينه، اسيدهاي نوكلئيك، هيالورونيك اسيد، عصاره هاي جفت، مايع آمنيوتيك وسراميدها هستند.

مشتقات گياهي:

اينها شامل موادي چون آلوئه ورا، اسطوخودوس،كالندولا (گل هميشه بهار)، روغن جوجوبا وروغن درخت چاي هستند. فيتوسترول ها شامل عصاره كره كاكائو قهوه، زيتون، آووكادو، كنجد، آفتابگردان و روغن سويا هستند. گامالينولئيك اسيد از روغن هاي پامچال و گياه دم روباه تهيه مي شود.

ويتامين ها:

اينها شامل ويتامين هاي E,C ، بتا كاروتن وپروويتامين B(اسيد پانتوتنيك)است.

مواد غذايي:

بسياري از فراورده هاي آرايشي كه قرنها توسط ملل مختلف استفاده شده اند از مواد غذايي مثل شير ، تخم پرندگان ، عسل و پروپوليس ساخته شده اند.

مواد طبيعي با منشا حيواني:

كلاژن:

اين پروتئين يكي از اجزاي اصلي پوست است. بسياري از افراد به اشتباه تصور مي كنند كه كلاژن مي تواند به درون پوست نفوذ كند و جايگزين كلاژن هاي كهنه شود. اين تصور كاملا اشتباه است و كلاژن به دليل مولكول سنگين خود قابليت نفوذ به داخل لايه كراتيني پوست ورسيدن به بخش هاي زنده پوست را ندارد تنها راه وارد شدن موثر كلاژن به داخل پوست تزريق آن به درون لايه هاي عمقي پوست جهت درمان اسكارهاي فرو رفته و چروك هاست كه البته تاثير آن موقتي است زيرا كلاژن بعد از چند ماه جذب مي شود .امروزه جايگزين هاي بهتري نسبت به كلاژن براي پر كردن نقائص صورت وجود دارد.

كلاژن مي تواند رطوبت پوست را افزايش دهد چون بطور موثري آب جذب مي كند و به همين خاطر سبب بهبود موقتي شكل ظاهري پوست مي گردد.محصولات آرايشي حاوي كلاژن تاثير خود را از اين طريق اعمال مي كنند بعلاوه كلاژن در مواد آرايشي و حفاظتي مو به كار مي رود بخصوص در آ دسته از محصولاتي كه براي بهبود بخشيدن به موهايي كه بوسيله عدم مراقبت دچار آسيب شده اند.

آمينواسيدها ،الاستين و ساير پروتئين ها

اين مواد نيز قادر به نفوذ به داخل لايه كراتيني پوست نيستند. بعضي از اينها با جذب آب سبب افزايش رطوبت پوست مي شوند .شواهدي دال بر تاثير اين مواد جهت جوانسازي پوست يا درمان چين و چروك هاي پوستي وجود ندارند.

اسيدهاي نوكلئيك

در مورد تاثير اين مواد جهت جلوگيري از پيري پوست هيچگونه دليل و مدركي در دست نيست ولي در عين حال قادر به افزايش رطوبت پوست هستند.

هيالورونيك اسيدها

درم تا حدود زيادي متشل از مواد داخل سلولي بي شكل كه ساختمان و طرح مشخصي ندارند و به منزله نوعي سيمان براي اجزاي ديگر درم عمل مي كنند مي باشد.هيالورونيك اسيد است كه يك جاذب موثر آي است و بصورت وسيعي در تركيبات مرطوب كننده به كار مي رود.

محصولات مشتق از جفت

فايده اين محصولات نيز در جوانسازي پوست به وسيله شواهد علمي اثبات نشده است محصولات مختلفي حاوي تركيبات آنزيمي و ساير پروتئين ها جفت كه بر حسب شرايط مختلف ساخت مشتق از جفت حيواني يا انساني هستند توليد شده اند بايد توجه داشت كه در اكثر كشورها استفاده از بافت هاي انساني در ساخت محصولات آرايشي ممنوع است در سالهاي اخير مصرف كنندگان از محصولاتي كه با فراورده هاي خوني در ارتباط باشند به نحوي گريزانند كه به دليل آن احتمال آلودگي با ويروس ها و باكتريهاي بيماري زا است. با وجودي كه انتقال بيماريهاي عفوني بوسيله مشتقات جفتي گزارش نشده است ولي بازار فروش اين محصولات رو به كاهش است.

سراميدها

سراميدها تقريبا 40%از اسيدهاي چرب طبيعي سلولهاي بدن را تشكيل مي دهند و جزء مهمي از لايه كراتيني هستند ودر حفظ حالت يكنواختي آن دخالت دارند. به كار بردن تركيبات حاوي سراميد در پوست حيوانات سبب ايجاد يك لايه غير قابل نفوذ و عايق مي گردد.اخيرا پمادهاي حاوي سراميد به عنوان فراورده هاي مرطوب كننده و محافظ در برابر عوامل شيميايي متعدد ساخته شده است .براي اين ماده از نظر علمي اثرات ضد پيري ثابت نشده است.

عصاره هاي گياهي

اين مواد اثرات متنوعي دارند. بعضي داراي رايحه مطبوع يا رنگ جاذب هستند و برخي ايجاد رطوبت در پوست كرده و نرم كننده هستند و برخي نيز قابض اند.از لحاظ علمي تا به حال اثبات نشده است كه هيچ يك از عصاره هاي گياهي اثر درمان كننده بر پيري پوست داشته باشند غير از آلفا هيدروكسي اسيدها .ادعا ميشود كه برخي از عصاره هاي گياهي داراي خاصيت ضد ميكروبي و ضد قارچي هستند ولي موقعي كه صحبت از پوست عفوني يا تحريك شده در ميان است بهتر است كه از فراورده هاي طبي شناخته شده با مشاوره پزشك استفاده شود نه از عصاره هاي گياهي .

آلوئه ورا

آلوئه ورا كه بطور وسيعي در مواردي چون سوختگي ها و بريدگي ها و تحريكات پوستي مورد استفاده قرار مي گيرد در بسياري از فراورده هاي آرايشي چون كرم ، پماد،صابون و لوسيون هاي برنزه كننده و پاك كننده و غيره وجود دارد . خاصيت نرم كنندگي اين ماده براي عموم شناخته شده است .گياه آلوئه ورا داراي گل هاي زرد رنگ و برگ هاي ضخيم است كه ماده آن از اينها استخراج مي شود.

خواص آلوئه ورا

خاصيت ضد باكتري

خاصيت ضد التهابي

تسريع بخشيدن به بهبود زخم

انواع مختلفي از اين گياه وجود دارد و بنابراين بر حسب نوع خاص گياه اثرات فارماكولوژيكي متنوعي دارند.

اسطو خودوس Lavender

برخي ادعا مي كنند كه ماده استخراج شده از اين گياه خواص آنتي اكسيدان دارد. فراورده هايي نيز جهت نرم كردن و كاهش تحريك و التهاب پوستي از آن استخراج مي گردد.اسطوخودوس براي توليد عطرهاي مختلف نيز كاربرد دارد.

بابونه

عصاره اين گياه داراي عطري دلپذير است و گفته مي شود نوشيدن افشرده آن خاصيت آرام بخشي براي جهاز هاضمه دارد. استفاده از اين فراورده ها در پوست بخاطر خاصيت ضد التهابي و قابليت انقلابي عروق است كه سبب خنثي كردن تحريكات پوست مي گردد. چاي تهيه شده از اين فراورده در درماتولوژي به عنوان دهان شويه در زخم هاي دردناك دهاني كاربرد دارد يك درمان پيشنهادي براي تورم اطراف چشم استفاده از كمپرس عصاره بابونه چندين بار در روز است در موارد محدودي مشاهده شده است كه عصره اين گياه تاثير مشخصي بر بهبود زخم داشته است.

گل اشرفي يا هميشه بهار

گفته مي شود كه عصاره اين گياه خاصيت ضد التهابي دارد ودر تحريكات خفيف پوست كاربرد دارد .همچنين يك قابض ملايم است و براي آن خواص ضد باكتريايي و ضد قارچ نيز ذكر شده است . كرم كالندولا در بهبود سوختگي پاي كودكان (محل پوشك) مفيد مي باشد.

اكيناسه

اكيناسه نوعي گياه طبي است كه در قسمت هاي شمالي و جنوبي امريكا رشد مي كنند و قرنها مورد استفاده قرار گرفته است و گفته مي شود خاصيت ضد عفوني كننده بر عليه باكتريها قارچ ها و ويروس ها دارد ولي مطالعه كنترل شده علمي كه اين موضوع را تاييد كند وجود ندارد و هرگز ديده نشده است كه مانند آنتي بيوتيك ها موثر باشد.

روغن گياه چاي استراليايي

روغن گياه چاي استراليايي بصورت مايعي بي رنگ وزرد شفاف است و به عنوان ماده ضد ميكروبي و ضد قارچ به فروش مي رسدو براي پوست آرامش بخش است و بر عليه التهاب ،سوختگي ها و بريدگي هاي كوچك مفيد است.

روغن جوجوبا

اين  روغن از گياه در مكزيك و آمريكاي شمالي استخراج مي شود .حدود 20سال قبل مزبور در شامپوها و حالت دهنده ها و كرم هاي مرطوب كننده بكار مي رفت . در دهه گذشته از آن در فراورده هاي طبي و بهداشتي استفاده شد روغن جوجوبا در لايه كراتيني پوست به خوبي نفوذ مي كند وبه درم مي رسد .تلاش هايي به منظور استفاده از آن به عنوان يك ماده حامل براي انتقال ساير مواد به درون پوست انجام گرفته است .همچنين گفته مي شود كه اين روغن از ترشح بيش از حد غدد سبابه ممانعت مي كند واثرات خوبي بر تحريكات و التهابات پوستي دارد.

روغن هاي معطر

اين روغن ها بوسيله يونانيان و مصريان به منظور تسكين درد و آرام بخشي مورد استفاده قرار گرفته اند .اينها داراي عطر بخصوصي هستند و از گياهان مختلفي استخراج مي شوند و گفته مي شود كه خواص ضد التهابي و ضد ميكروبي دارند .برخي از اينها خاصيت ضددرد و برخي ديگر مثل منتول و كامفور اثرات خنك كنندگي روي پوست دارند .تعدادي از اين روغن ها بخاطر بوي مخصوص خود داراي خاصيت محرك احساسات و ايجاد احساس خلقي خوب و سلامتي هستند كه به علت مكانيسم عصبي مركزي است. از اين روغن ها در صنعت آرايشي استفاده هاي فراواني مي شود از جمله در موارد زيز :

در شامپوها ،حالت دهنده ها و فرم دهنده هاي مو

در صابئن هايي كه خاصيت نرم كنندگي و لطيف كنندگي دارند و نيز صابون هايي كه به آنها روغن هاي معطر با غلظت 1%اضافه شده است ودرجاتي از خواص ضد ميكروبي را دارند.

-در خوشبو كننده هاي مختلف

-در محصولات دفع كننده حشرات

اخيرا استفاده آنها در فراورده ها ي تغيير دهنده خلق جهت آرامش و يا هيجان روز به روز بيشتر مي شود.

فيتوسترول ها

اين مواد ساختمان شيميايي نزديك به كلسترول دارند و گاز گياهان مختلفي مثل كاكائو ، زيتون،آووكادو، آفتاب گردان و سويا استخراج مي شوند .اثر عمده آنها خاصيت ضد التهابي است و در كرم هاي ضد آفتاب سوختگي و تسكين تورم و تحريك هاي جلدي بكار مي روند .در حالت دهنده ها و نرم كننده هاي مونيز از اينها استفاده مي شود كه به علت ايجاد تغيير دربار الكتروستاتيك موها از حالت بد ظاهري مو جلوگيري مي كنند.

گامالينولئيك اسيد

اين ماده يك اسيد چرب با خاصيت ضد التهابي است و همچنين خاصيت مسدود كنندگي داشته و عايقي براي لايه كراتيني پوست است .گامالينولئيك اسيد در تركيب مرطوب كننده هاي مختلفي بكار مي رود ودر در ماتولوژي گزارشاتي مبني بر فوايد آن در درمان درماتيك آتوپيك ارائه شده است .همچنين براي رفع آسيب هاي پوستي و خشونت سطح پوست در صورتي كه منظما استفاده شود مفيد است .

آلانتوئين

اين ماده از عصاره گياهان مختلفي استخراج شده است واين ماده داراي خاصيت تسكين بخش در پوست هاي تحريك شده است و گفته مي شود خاصيت ترميم كنندگي زخم راذ نيز دارد كه البته از لحاظ علمي اثبات شده نيست. آلانتوئين يك ماده كراتوليتيك است كه به آن خاصيت نرم كنندگي مي دهد و يك جزء رايج در تركيب مرطوب كننده ها و فراورده هايي است كه به منظور رفع تحريكات پوستي توليد مي شوند .به عنوان مثال از آن براي پوست هاي خشك و ضخيم شده يا ترك لب ها و نيز در شامپوهاي ضد شوره استفاده مي شود.

ويتامين ها

بنابر تعريف ويتامينها تركيبات ارگانيك مختلفي هستند كه به مقدار كم در غذا ها يافت مي شوند و وجود آنها جزئي اساسي براي غملكرد طبيعي بدن است .ويتامين Cبتاكاروتن و ويتامين Eخواص آنتي اكسيدان دارند.در مورد اثرات اينها بر پوست و كاهش روند پيري هنوز پاسخ قطعي وجود ندارد.تا همين اواخر كساني كه تاثير اين ويتامين ها را وقتي كه بصورت موضعي استفاده شوند نفي كرده و اينگونه استدلال مي نمودند كه شكل موضعي اين مواد قادر به نفوذ از لايه كراتيني پوست نيست و بنا براين به اپيدرم و درم نمي رسد ولي تحقيقات جديدي انجام شده است كه نشان مي دهد ويتامين E,C موجود در برخي از فراورده هاي پوستي در واقع به اپيدرم مي رسند و جذب مي شوند ميزان نفوذ آنها بستگي به غلظت و ساير موادي كه در آن فراورده بكار رفته است..

امروزه اثرات محافظتي ويتامين هاي E,Cموضعي در برابر عوارض نور خورشيد روي پوست به اثبات رسيده است.

ويتامين C

فرض بر اين است كه نفوذ ويتامين C  به درون پوست سبب بروز خاصيت ضد اكسيدان و محافظتي آنها در مقابل آسيب هاي جلدي و اشعه ماوراء بنفش خورشيد ،دود و آلودگي هاي محيطي مي گردد. بعلاوه اين ويتامين نقشي را در تحريك سلولهاي درم براي توليد كلاژن ايفا مي كنند بنابراين كار برد آنها برروي پوست ممكن است مفيد باشد ويتامين Cموضعي خاصيت روشن كنندگي نيز دارد.

ويتامين A

 از لحاظ علمي هيچگونه دليلي مبني بر سودمندي ويتامين A  بصورت موضعي برروي پوست وجود ندارد از طرف ديگر رتينوئيك اسيد كه تركيبي مشابه از نظر شيميايي با ويتامين A است داراي اثرات مفيدي برپوست مي باشد.

پرووتامين B(پانتوتنول)

گفته مي شود كه اين ماده براي ترميم زخم و كاهش التهاب پوستي كاربرد دارد و جزئي رايج در فراورده هاي درماني براي راش هاي ناحيه كشاله ران است.

عسل و پروپوليس

عسل داراي خواصي براي درمان سوختگي است كه بنظر مي رسد به علت ميزان بالاي قند آن باشد كه خاصيت جلوگيري كننده از رشد باكتريها را دارد.

مفهوم كلمه طبيعي در محصولات آرايشي

قابل تاكيد است كه هر فراورده اي برچسب طبيعي داشته باشد نبايد چشم بسته مورد استفاده قرار گيرد يا توصيه به مصرف آن نماييم .در واقع فراورده هاي دارويي متعددي كه براي درمان بيماريهاي جدي موثرند تماما به وسيله فرايندهاي صناعي توليد مي شوند .همچنين به عنوان مثال يك شامپو بچه ساخته شده بطور صناعي معمولا داراي تحريك كنندگي و آسيب رساني كمتري نسبت به يك صابون مشتق از چربي هاي طبيعي حيواني است. وقتي يك محصول به دست مصرف كننده مي رسد معمولا با شكل اوليه طبيعي خود بسيار تفاوت دارد اگر چه با عنوان طبيعي به بازار عرضه مي شود.ولي مطمئنا ترجيح دارد كه از اضافه شدن مواد مصنوعي به محصولات آرايشي خودداري گردد.با اين حال مهم تر از درجه طبيعي بودن يك محصول در نظر داشتن عوامل زير است : در مورد عوارض آن چقدراطلاع داريم؟اين محصول براي پوست چه ميزان تحريك يا آسيب دارد؟كارايي آن تا چه حد به اثبات رسيده است.

مفهوم تغذيه پوست

بطور كلي پوست مواد غذايي خود را از جريان خوني كه در آن وجود دارد دريافت مي كند فراورده هايي كه گفته مي شود سبب تغذيه پوست مي گردند عموما مواد چربي هستند كه تقريبا نسبت به آب نفوذ ناپذيرند .اينها معمولا شب ها ماليده مي شوند تا چندين ساعت برسطح پوست باقي بمانند و حاوي اجزاي فعال مختلفي كه گمان مي رود براي پوست مفيد است مي باشند. بافت هاي بدن و از جمله پوست قادر به برداشت و مصرف مولكولهاي پيچيده مانند پروتئين ها نيستند و آنها را به شكل اوليه و اصلي خود جذب نمي كنند . غشاء سلولي مانند يك سد انتخابي است كه ورود و خروج موادرا كنترل مي كند. ليپوزم ها به منظور نفوذ دادن مواد خارجي به درون اپيدرم ودرم طراحي شده اند و استفاده از آنها اجازه مي دهد تا اجزاي فعال اين مواد به درون لايه كراتيني پوست نفوذ كند.