اگزماي دست

اگزما در ناحيه دست آنقدر شايع و مشكل آفرين است كه به عنوان يك مبحث جدا از ديگر نقاط بدن مورد بحث و توجه قرار گرفته است. به عنوان تعريف اگزماي دست به مواردي اطلاق مي شود كه درماتيت عمدتا محدود به ناحيه دست باشد و نقاط ديگر بدن يا گرفتار نباشند و يا اگر درگير است مقدار آن جزئي باشد.

تقسيم بندي :

اگزماي دست را نمي توان در يك تقسيم بندي واحد به طور كامل بيان كرد چرا كه شکلهای باليني مختلف ممكن است هر كدام چندين علت مختلف داشته باشند و يا اينكه يك علت منفرد ممكن است چند شكل باليني مختلف را ايجاد نمايد. در اغلب مبتلايان به اگزماي دست چندين عامل ايجاد كننده وجود دارد:

علل احتمالي

علل خارجي

  • محركهاي تماسي
  • شيميايي : مثل صابون ، شوينده ها ، حلالها و... 2- فيزيكي : مثل اصطكاك ،آسيب هاي كوچك، هواي خشك و سرد و ...
  • آلرژيهاي تماسي : واكنش افزايش حساسيت فوري مثلا به غذاهاي دريايي

واكنش افزايش حساسيت تاخيري مثل واکنش به كروم، لاستيك و...

  • آلرژيهاي خوراكي مثلا به داروها
  • عفونت : مثلا به دنبال عفونت باكتريايي زخم هاي دست یا انتشار ثانويه : مثلا واكنش به قارچ پا

محركهاي تماسي ، شايعترين علت خارجي اگزماي دست مي باشد اما آلرژنهاي تماسي مثل كروم، لاستيك و... نيز اهميت زيادي دارند. آلرژن تماسي مي تواند تمام تظاهرات اگزماي دست را ايجاد نمايد اما درماتيتي كه در اثر لاستيك مثل دستكشهاي لاستيكي ايجاد شود معمولا سطح پوششي دست را درگير مي كند. لازم به يادآوري است كه برخي افراد بخصوص افرادي كه با تهيه و طبخ غذاهاي دريايي سرو كار دارند در تماس با پروتئين ها دچار كهير آلرژيك مي شوند كه مي تواند باعث ايجاد اگزماي تاولي در روي انگشتان گردد.

علل داخلي

  • نامشخص : مثل درماتيت سكه اي، درماتيت كف دست
  • نقايص ايمونولوژيك يا متابوليك
  • سايكولوژیك : استرس آن را تشديد مي كند ولي ممكن است علت اصلي نباشد.
  • اختلال در تعريق : افزايش تعريق آن را بدتر مي كند ولي ممكن است علت اصلي نباشد.

داشتن زمينه شايعترين علت داخلي اگزماي دست مي باشد. در كساني كه در گذشته سابقه در ماتيت در نواحي ديگر بدن داشته اند ميزان ابتلا به اگزماي دست بيشتر است. شايعترين محل درگيري درماتيت در افراد بالغ ناحيه دست است ودر برخي از بيماران دست تنها ناحيه درگير مي باشد. در واقع وضعيت ممكن است اولين بار درگيري دست در يك فرد نوجوان يا جوان در تماس با محركهاي محيطي خودش را نشان دهد. ضايعات اغلب بصورت تكه اي و خيلي تحريك پذير است ولي هيچ الگوي اختصاصي وجود ندارد. درجات خفيف اگزماي دست بسيار شايع است  ودر واقع هر شخصي درجاتي از خشكی و پوسته ريزي ناحيه دست را در مواقعي از زندگي تجربه مي نمايد. اغلب مطالعات نشان داده اند كه درماتيت دست در خانمها شايعتر است و نسبت آن در زنان 2برابر مردان است.

درمان اگزماي دست

درمان مرحله حاد:

در صورتي كه علت مشخصي براي ايجاد اگزما وجود داشته باشد بايد برطرف گردد. همچنين از محركهاي شيميايي و امثال آن بايد اجتناب گردد.

درمان مرحله مزمن:

ابتدا بايد در جستجوي علل و عوامل احتمالي ايجاد اگزما باشيم. بايد با توجه به شغل، عادات و وسايلي كه شخص با آن سرو كار دارد به دنبال علت باشيم ودر صورتي كه علتي شناسايي گردد آن را برطرف نماييم. درمان اگزماي دست مثل درمان اگزما در ساير نواحي بدن است و سه اصل اساسي در درمان آن عبارتند از:

  • اجتناب از محركها
  • استفاده مكرر از تركيبات نرم كننده
  • گاهي مواقع استفاده از كرمهاي استروئيدی موضعي