پرمویی و علل آن

افزایش بیش ازحد موهای خانمها را هیرسوتیسم می نامند . این افزایش مو به ویژه درصورت باعث مشکلات زیبایی زیادی برای خانمها می شود . البته مقدار موهایی که به هیرسوتیسم تعبیر می شود بیشتر در مقایسه فرد با افراد هم نژاد خود مشخص می گردد
موها از فولیکول یا پیاز مو که درپوست قرار دارد رشد می کنند . این فولیکولها به تعداد حدود 50 میلیون درسرتاسربدن وجود دارند که حدود 10 میلیون آنها درسرقراردارد وتنها درکف دست وپا فولیکول مویی وجود ندارد . تا زمانی که فولیکول مو وجود دارد موها به رشد خود ادامه می دهند.

انواع موها :
1-. موی کرکی : موهای کرکی ونازک وکوتاه ونرم که اکثراً کمرنگ هستند. مانند موی ناحیه صورت و پشت و سینه خانمها

2- موی ترمینال یا انتهایی : موهای بلند، زبروضخیم درسروزیربغل وناحیه عانه( هم در آقایان و هم در خانمها)

مراحل رشد مو :
1- . آناژن : این مرحله رابه مرحله رشد فعال هم تعبیرمی کنند که چندین سال طول می کشد و حدود 85% موهای بدن دراین مرحله قرار دارند.

2- کاتاژن یا مرحله برگشت که چند هفته طول می کشد ودرآن رشد موها متوقف می شود اما ریزش نمی کنند . حدود 4-3% موهای بدن در این مرحله قرار دارند .

3- تلوژن یا مرحله استراحت که حدود چند ماه طول کشیده و در انتهای این مدت موها ریخته شده و موهای جدیدی شروع به تشکیل می کنند . همیشه حدود 10 تا 13 % از موهای کل بدن دراین مرحله قرار دارند.

اثرهورمونها بر رشد موها :
هورمونهای مختلفی می توانند بر رشد موها اثر داشته باشند . مهمترین هورمونهایی که درکنترل رشد موها دخالت می کنند هورمونهای مردانه (آندروژنها) هستند و مهمترین هورمون مردانه هم هورمون تستوسترون می باشد . آندروژنها باعث می گردند که موهای ولوس به موهای ترمینال تبدیل شوند . (البته به غیر از ناحیه سر) در زمان بلوغ آندروژنها که هم در پسرها و هم در دخترها (به مقدار کمتر) وجود دارند باعث بوجود آمدن موهایی در زیر بغل و در ناحیه عانه می شوند . هورمونهای زنانه (مانند استروژن) دارای اثراتی مخالف هورمونهای مردانه می باشند . وقتی که یک موی ولوس به یک موی ترمینال تبدیل می شود ؛ حتی اگر آندروژنها نیز دیگر وجود نداشته باشند ، آنها دوباره به موی ولوس تغییر نخواهند کرد . بنابراین هیرسوتیسم را باید با کم کردن تعداد موهای ترمینالی که بر اثر آندروژنها ایجاد شده اند درمان نمود .

علل ایجاد پرمویی درخانمها
تمام خانمها دارای موهای ترمینال در بعضی از قسمتهای بدن مثل سر، زیر بغل و ناحیه عانه می باشند . وجود چند موی ترمینال در اطراف نوک پستانها و یا بالای رانها ممکن است طبیعی باشد. هیرسوتیسم یا افزایش موی خانمها هنگامی ایجاد می شود که موهایی ضخیم ( معمولاً با رنگ تیره ) بر روی صورت ، سینه ، شکم ، بالای رانها و در قسمت بالای بازوها دیده شوند . اگر فقط برروی ساعد ویا ساق پاها مو وجود داشته باشد به آن هیرسوتیسم یا پرمویی گفته نمی شود .
هیرسوتیسم را باید ازهیپرتریکوزیس جدا نمود . هیپرتریکوزیس با افزایش موهای ولوس که می توانند نسبت به حالت طبیعی تیره تر باشند مشخص می شود . این وضعیت در منطقه مدیترانه ای شایعتر بوده و می تواند بطور ارثی در خانواده ها وجود داشته باشد . هیرسوتیسم تقریباً همیشه بعلت افزایش اثر هورمونهای آندروژن بر روی فولیکولهای مو ایجاد می شود . این افزایش اثر می تواند به علل زیرباشد :
1- دارویی
2- مشکلات تخمدانی
3- مشکلات غدد فوق کلی
4- هیرسوتیسم فامیلی

1- مصرف دارویی : استفاده از هورمونهای مردانه و داروهای با اثرآندروژنی مانند استروییدهای آنابولیک که دربعضی از افراد مشغول به ورزش بدنسازی مصرف می گردند و استفاده از داروی دانازول که در بیماری آندومتریوز بکار می رود مثالهایی از مصرف دارویی آندروژنها میباشد .

2- مشکلات تخمدانی: تومورهای تخمدانی تولید کننده آندروژن می تواند باعث پرمویی خانمها گردد که سریع ایجاد می شود و می تواند همراه نشانه های دیگر مردانه مانند ریزش موهای سر و کلفتی صدا باشد . بیماری تخمدان پلی کیستیک نیز همراه با عدم تخمک گذاری مزمن ، چاقی و هیرسوتیسم می باشد . در این بیماری افزایش هورمون هیپوفیزی LH و کاهش FSH باعث عدم تخمک گذاری شده و افزایش استروژنها و آندروژنها را سبب می شود .

3- مشکلات غدد فوق کلیوی : بیماریهای نظیر کوشینگ و هیپرپلازی غدد فوق کلیوی ( به علت نقائص آنزیمی ) می تواند موجب هیرسوتیسم گردد .

4- هیرسوتیسم فامیلی : بعضی ازبیماران دچار هیرسوتیسم هیچ مشکلی در تخمک گذاری و قاعدگی خود نداشته ، میزان هورمونهای آنها طبیعی بوده و علتی برای هیرسوتیسم آنها پیدا نمی شود . این حالت درخانمهای منطقه خاورمیانه و اطراف مدیترانه بیشتر دیده می شود و بنظر می رسد در نژادهای خاصی شایعتر باشد. این نوع هیرسوتیسم را فامیلی و یا ایدیوپاتیک می نامیم . به نظر می رسد در این افراد حساسیت بیش ازحد فولیکولهای مو به مقادیر طبیعی آندروژنها باعث پرمویی می گردد . البته حتی این نوع هیرسوتیسم نیز به کاهش آندروژنها توسط داروها پاسخ می دهند . این افراد کاملاً سالم بوده و تنها به علل زیبایی تحت درمان قرار می گیرند .

اقدامات پاراکلینیکی
اندازه گیری هورمونهای مختلفی چون تستوسترون ، 17هیدروکسی پروژسترون ، آندروستن دیون ، پرولاکتین و FSH و LH و استفاده از سونوگرافی تخمدانها جزء اقدامات پاراکلینیکی لازمی است که در مورد بیماران مبتلا به هیرسوتیسم باید انجام گیرد تا به تشخیص علت بیماری کمک نماید و قطعاً تشخیص علت بیماری به انتخاب روش درمانی مناسب منجر خواهد شد .

درمان
برای درمان هیرسوتیسم در خانمها باید علت آن شناسایی شده و در صورت امکان برطرف گردد . درمان به دو صورت دارویی و غیر دارویی انجام می شود . درمان دارویی شامل استفاده از قرصهای ضد بارداری ، اسپیرونولاکتون ، کورتیکواستروییدها ، سیپروترون کامپاند ، سیپروترون استات ، فیناستراید ، فلوتامید ، کتوکونازول و سایر داروها می باشد . درمان غیردارویی شامل استفاده ازلیزر، الکترولیز ، موم ، بند انداختن و غیره می باشد .
درمورد درمانهای خوراکی باید توجه داشت که معمولاً استفاده از داروها باید به مدت طولانی انجام شود تا تأثیرخود را بگذارد و با توجه به عوارض این داروها حتماً باید تحت نظر متخصص غدد و یا داخلی مصرف شوند .
درمورد درمانهای غیردارویی باید توجه داشت که درمان مناسب درمانی است که هزینه آن برای فرد مناسب باشد ؛ درد کمتری ایجاد کند ، به پوست آسیبی نرساند ؛ استفاده از آن راحت باشد و اثر آن مدت زیادی بماند . بطور کلی این روشها را می توان به دو دسته موقتی و دائمی تقسیم نمود . روشهای موقتی شامل دپیلاسیون ) از بین بردن قسمتی از مو که در بالای پوست قرار دارد) و اپیلاسیون ( از ریشه درآوردن مو) می باشد . دپیلاسیون شامل تراشیدن موها با تیغ و یا ریش تراش برقی و استفاده از دپیلاتورهای به شکل کرم و یا محلول می باشد . معمولاً موها حدوداً چند روز پس از دپیلاسیون دوباره ظاهر می شوند اما پس ازاپیلاسیون معمولاً چند هفته طول می کشد تا موها دوباره پدیدارشوند . اپیلاسیون شامل کندن موها با موچین ، استفاده از موم ، شوگرینگ (استفاده از مواد چسبناک) و بند انداختن می باشد . روشهای دائمی شامل الکترولیز، لیزر و فلش لامپ می باشد . در مورد مزایای لیزر نسبت به روش الکترولیز می توان به مواردی چون راحتی و سرعت استفاده ، درد ناچیز ، عدم آسیب رسانی به ساختمانهای پوست و عدم ایجاد اسکار اشاره نمود . در بین روشهای دائمی ازبین بردن موها لیزر با توجه به ایمنی آن بهترین روش محسوب می شود . ازمعایب روش الکترولیز آن است که وقت زیادی برای انجام آن لازم است و فقط برای قسمتهای کوچکی از پوست می توان آن را بکاربرد زیرا در این روش موها را باید یکی یکی از بین برد. از معایب دیگراین روش می توان به درد در هنگام انجام و احتمال آسیب رساندن به پوست و ایجاد اسکار اشاره نمود .

دستگاه لیزر با فرستادن یک دسته اشعه نورانی از طریق پوست به پیازمو (فولیکول) عمل خود را انجام می دهد . این اشعه نورانی توسط مو جذب شده و به حرارت تبدیل می شود و این حرارت باعث نابودی فولیکول می گردد .لیزر درافراد با پوست روشن وموی تیره بسیار موثرتر است . هر چه مو ضخیمتر و تیره تر باشد اثرلیزر بهتر می باشد زیرا این موها ملانین یا همان رنگدانه اصلی پوست را با تراکم بالا دارند و انرژی لیزر را به خوبی جذب می کنند.